ความสำคัญของพิธีรับขวัญข้าว

ประเทศไทยดินแดนมหัศจรรย์ที่เต็มไปด้วยผู้คนมากมาย หลายศาสนา ที่สำคัญยังคงมีพิธีกรรมดั้งเดิมต่าง ๆ ที่ยังคงสืบทอดมาจนปัจจุบัน อย่าง ‘พิธีรับขวัญข้าว’ ก็เป็นอีกหนึ่งพิธีตามความเชื่อของชาวนา ที่แม้ในสมัยนี้อาจจะหาชมได้ยากในสังคมคนเมือง แต่ตามชนบทแล้วพิธีนี้ยังคงเป็นพิธีศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านยังคงปฏิบัติสืบต่อกันมาจวบจนทุกวันนี้

รับขวัญข้าว พิธีสำคัญตามความเชื่อของคนไทย
รับขวัญข้าว พิธีสำคัญตามความเชื่อของคนไทย ภาพจาก : www.sanook.com

ประเพณีรับขวัญข้าวหรือพิธีรับขวัญข้าว ถือว่าเป็นพิธีกรรมที่ทำกันในเกือบทุกพื้นที่ในประเทศไทยที่มีการทำนา แต่อาจจะมีชื่อเรียกที่แตกต่างกันออกไปในแต่ละท้องถิ่น เช่น ประเพณีทำขวัญข้าว ประเพณีทำขวัญแม่โพสพ ประเพณีรับขวัญแม่โพสพ ฯลฯ แต่ถึงจะมีชื่อเรียกที่ต่างกัน แต่การประกอบพิธีนั้นก็จะมีความคล้ายคลึงกันเป็นอย่างมาก อาจจะมีรายละเอียดเล็ก ๆ อย่างบททำขวัญ เครื่องเซ่นไหว้ หรือรูปแบบพิธีการที่แตกต่างกันไปสักเล็กน้อย

โดยประเพณีรับขวัญข้าวนั้น เป็นประเพณที่ชาวนาเป็นผู้คิดขึ้น ซึ่งชาวนาส่วนใหญ่มีความคิดที่ว่า แม่โพสพผู้เป็นเทพธิดาประจำต้นข้าวและเป็นผู้คุ้มครองดูแลต้นข้าวให้เจริญงอกงาม จนได้ผลผลิตที่สมบูรณ์ จึงทำให้ชาวนาให้ความเคารพนับถือ และกราบไหว้แม่โพสพมาตั้งแต่โบราณกาล นอกจากนี้ยังมีความเชื่อว่า แม่โพสพเป็นผู้ที่ตกใจ และเสียขวัญได้ง่าย จึงได้จัดพิธีรับขวัญแม่โพสพในทุก ๆ ครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นกับต้นข้าว ทั้งในช่วงตั้งท้อง หรือในช่วงที่อยู้ในฤดูเก็บเกี่ยวและนำข้าวไปเก็บไว้ในยุ้ง เป็นต้น

รับขวัญข้าว พิธีสำคัญตามความเชื่อของคนไทย
รับขวัญข้าว พิธีสำคัญตามความเชื่อของคนไทย ภาพจาก : www.sanook.com

ซึ่งประเพณีรับขวัญข้าวในช่วงข้าวตั้งท้องนั้น มักจะทำกันในช่วงออกพรรษา หรือประมาณเดือนตุลาคม ไปจนถึงเดือนพฤศจิกายนของทุกปี และนิยมทำพิธีกันในวันศุกร์ เพราะชาวนาเชื่อว่า เมื่อทำให้แม่โพสพพึงพอใจแล้วจะส่งผลให้ข้าวที่ทำนั้นเกิดความอุดมสมบูรณ์ ไม่มีแมลง หรือศัตรูข้าวเข้ามารบกวน แต่อีกหนึ่งเหตุผลสำคัญที่มีพิธีกรรมนี้เกิดขึ้น ก็เปรียบเสมือนการสร้างขวัญกำลังใจในการทำนาให้กับชาวนานั่นเองค่ะ

สิ่งของสำคัญในพิธีรับขวัญข้าว

สำหรับสิ่งของที่ไว้ใช้ประกอบพิธีนั้น ตามความเชื่อที่ว่าแม่โพสพเป็นผู้ที่กำลังตั้งท้อง จึงมีเครื่องเซ่นสำหรับคนท้อง เช่น ผลไม้ที่มีรสเปรี้ยว เช่น มะยม มะเฟือง พร้อมด้วยอาหารคาวหวาน มาเป็นเครื่องเซ่นสังเวย รวมทั้งมีความรักสวยรักงาม เจ้าของนาจึงได้นำเครื่องแต่งกาย เช่น สไบ สร้อยทอง หวี กระจก แป้งจันทร์ น้ำมันหอม มาเป็นเครื่องแต่งตัวให้กับแม่โพสพ

พิธีรับขวัญข้าวถือเป็นอีกหนึ่งพิธีกรรมสำคัญที่ชาวนาปฏิบัติกันมาตั้งแต่โบร่ำโบราณ และถึงแม้ว่าพิธีกรรมนี้จะเริ่มหาชมได้ยากมากในปัจจุบัน แต่นี่ก็ยังคงเป็นเป็นพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวนาให้ความเคารพ ทั้งยังเลื่อมไสศรัทธาเช่นเดิม

ข้อมูลจาก : ประชาชาติธุรกิจ

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *